Krew w rysunkach naskalnych. Dzięki niej przetrwały wyjątkowe malowidła z Huashan
24 sierpnia 2026, 10:23Na wapiennych ścianach nad rzeką Zuo w chińskiej prowincji Kuangsi znajduje się słynny kompleks Sztuki Naskalnej Huashan. To ponad osiemdziesiąt stanowisk archeologicznych pokrytych czerwonymi malowidłami naskalnymi. Powstały one pomiędzy V wiekiem p.n.e. a II wiekiem naszej ery, a z kroniki Późniejszej Dynastii Han możemy domyślać się, że twórcami malowideł byli przedstawiciele rybacko-łowiecko-zbierackiego ludu Luoyue. Naukowcy od dawna zastanawiali się, jak użyte przez nich pigmenty przetrwały ponad 2000 lat w bardzo niesprzyjającym monsunowym subtropikalnym klimacie. Zagadka ta została właśnie rozwikłana.
S301 – gwiazda najbliższa czarnej dziurze Drogi Mlecznej to okazja do niezwykłych badań
24 sierpnia 2026, 09:01Badacze z Instytutu Fizyki Pozaziemskiej im. Maxa Plancka (MPE) odkryli gwiazdę najbliższą Sagittarius A*, supermasywnej czarnej dziurze w centrum Drogi Mlecznej. Gwiazda S301 znajduje się na silnie eliptycznej orbicie i obiega czarną dziurę w ciągu zaledwie 8,7 lat. W trakcie największego zbliżenia znajduje się w odległości zaledwie 12 jednostek astronomicznych od SgrA*. Pędzi wówczas z prędkością 25 000 km/s.
Skąd się bierze nasza chęć posiadania zwierząt domowych?
21 sierpnia 2026, 10:16Skąd u człowieka chęć trzymania zwierząt nie dla pożytku, a dla przyjemności? Odpowiedź na to pytanie możemy znaleźć u naczelnych. Cyril C. Greuter z University of Oxford, Colin A. Chapman z Vancouver Island University oraz Paul A. Garber z University of Illinois i ich zespół przyjrzeli się 427 udokumentowanym przypadkom interakcji społecznych między naczelnymi a zwierzętami innych gatunków.
Pod Wrocławiem archeolodzy badają cmentarzysko sprzed 1600 lat
20 sierpnia 2026, 10:05Kilkanaście kilometrów od Wrocławia, pod cienką warstwą ziemi, leżą szczątki ludzi, którzy żyli w jednym z najbardziej burzliwych okresów europejskiej historii – u schyłku epoki rzymskiej, gdy kontynentem wstrząsały wielkie wędrówki ludów. Naukowcy z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu i Uniwersytetu Wrocławskiego wrócili na stanowisko znane nauce od lat 30. XX wieku. Już w pierwszych tygodniach prac trafili na niezwykłe znaleziska: skrępowane stopy, ciało wrzucone niedbale do grobu i ślad silnego uderzenia w czaszkę.
Camellones – historyczne struktury na 500 000 hektarów mogły powstać bez władzy centralnej
19 sierpnia 2026, 12:09W latach 60. XX wieku naukowcy analizujący pierwsze zdjęcia satelitarne kolumbijskiego regionu La Mojana zobaczyli coś, co wyglądało jak gigantyczny regularny wzór. Został on wyryty w krajobrazie przez olbrzymią liczbę grzbietów i kanałów. To pozostałości po camellones, wyniesionych polach uprawnych tworzonych przez lud Zenú od końca ubiegłej ery, aż po X-XI wiek naszej ery. Obecnie specjaliści szacują, że camellones zajmują łącznie 500 000 hektarów. Kilkadziesiąt państw na świecie ma mniejszą powierzchnię.
Nie unikajmy sygnałów z ciała. Skupienie może zmniejszyć stan zapalny
18 sierpnia 2026, 07:28Uwaga, jaką poświęcamy odczuciom, jest istotnym mechanizmem kształtującym informacje odbierane ze zmysłów. Wiadomo na przykład, że jeśli się skaleczymy, ale skupimy uwagę na czymś innym niż rana, w mniejszym stopniu odczuwamy ból. Naukowcy z Uniwersytetu Bar-Ilana i Izraelskiego Instytutu Technologii Technion – Nofar Mizrachi, Menachem Rottem i Liron Rozenkrantz – przeprowadzili eksperymenty, które wykazały, że za pomocą przekierowania uwagi można... zmniejszyć stan zapalny.
Trzy czarne dziury w bardzo starej galaktyce
17 sierpnia 2026, 11:08Zespół astronomów kierowany przez Hannah Übler z Instytutu Maxa Plancka odkrył trzy masywne aktywne czarne dziury w jednej galaktyce, którą możemy obserwować w czasie, gdy od Wielkiego Wybuchu minęło 1,15 miliarda lat. Czarne dziury zidentyfikowano w galaktyce J0148-4214. Jej przesunięcie ku czerwieni wynosi z = 5,02. Naukowcy zbadali ją za pomocą urządzenia NIRSpec Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba.
Chodzenie po schodach wiąże się z dłuższym życiem i lepszym stanem zdrowia
15 sierpnia 2026, 06:59Rzadko zastanawiamy się nad tym, czy wchodzenie po schodach ma wpływ na nasze zdrowie. Decyzję o wyborze drogi podejmujemy automatycznie. Tymczasem najnowsza metaanaliza opublikowana w American Journal of Cardiovascular Drugs przez naukowców z University of East Anglia oraz Norfolk and Norwich University Hospital sugeruje, że codzienne wybory mogą mieć wpływ na długość życia.
Łaskotki to zjawisko powszechne i międzykulturowe
14 sierpnia 2026, 07:17Nad fenomenem łaskotek zastanawiali się Arystoteles, Sokrates i Darwin. Mimo to od tysięcy lat stanowią one zagadkę i jedno z najbardziej niedocenianych zjawisk w naukach o człowieku. Ziliang Xiong i Konstantina Kilteni z Radboud Universiteit i Karolinska Institutet postanowili to zmienić i opublikowali w Nature Human Behaviour obszerne badanie łaskotliwości człowieka.
Astrocyty w dorosłym mózgu potrafią odbudować uszkodzony obszar
13 sierpnia 2026, 09:37Najnowsze badania opublikowane w Nature Neuroscience pokazują, że dojrzałe astrocyty w mózgu dorosłego zwierzęcia potrafią coś, o co ich nie podejrzewano. Są w stanie odbudowywać utracony obszar poprzez zaskakujący mechanizm przemieszczania jąder komórkowych.
